Op 9 september 2025 kwamen experts, beleidsmakers en praktijkmensen bijeen in De Markten in Brussel voor de workshop “No Net Land Take & Compensation”. Het evenement werd georganiseerd in samenwerking met het Belgische ESPON-contactpunt, de Belgische contactpunten voor URBACT en het European Urban Initiative (EUI), en perspective.brussels. Het bood een platform om Europese ervaringen uit te wisselen over hoe ontwikkelingsbehoeften kunnen worden verzoend met de doelstelling om het landgebruik te verminderen, en tegelijkertijd een van de meer gevoelige kwesties in de ruimtelijke ordening aan te pakken: wanneer en hoe moeten herbestemmingen en milieueffecten worden gecompenseerd?

Nicolas Rossignol (ESPON EGTC) presenteerde de eerste inzichten uit de ESPON-benchmark over No Net Land Take, waarbij hij benadrukte hoe landen in heel Europa deze doelstelling definiëren, monitoren en implementeren, en ook het komende METROLAND-project besprak, waarbij Brussel een van de belanghebbenden is. De workshop omvatte vervolgens drie belangrijke presentaties. Dr. Peter Lacoere (HOGENT & KU Leuven) vergeleek Europese compensatieregelingen voor herbestemming en onderzocht hoe verschillende rechtstradities een evenwicht vinden tussen doelstellingen van het overheidsbeleid en eigendomsrechten. Dr. Michaela Plein (Administration de la nature et des forêts, Luxemburg) gaf een diepgaand inzicht in het Luxemburgse kader voor biodiversiteitscompensatie en het ecopuntensysteem. Trutz von der Trenck (green account, Duitsland) deelde inzichten in het Duitse natuurcompensatiesysteem en legde uit hoe effectbeoordeling, ecopunten en marktgebaseerde mechanismen ontwikkelaars, autoriteiten en grondeigenaren met elkaar verbinden.

Tijdens de presentaties en discussies werden de belangrijkste uitdagingen belicht: de erfenis van planningssystemen die oorspronkelijk waren ontworpen om verstedelijking te stimuleren, de behoefte aan gedeelde monitoringkaders en de zoektocht naar nieuwe economische en bestuursmodellen die een rechtvaardige en effectieve overgang naar geen netto landgebruik kunnen ondersteunen. Concrete nationale voorbeelden illustreerden hoe compensatiemechanismen, variërend van niet-compensatieprincipes tot ecopuntensystemen en compensatiefondsen, worden gebruikt om afwegingen tussen ecologische bescherming en ontwikkeling te beheren.

Het evenement werd afgesloten met een interactief World Café, waar de deelnemers reflecteerden op gemeenschappelijke uitdagingen zoals rechtszekerheid, waarderingsmethoden, politieke haalbaarheid en de ecologische grenzen van stedelijke groei. Hoewel de nationale kaders verschillen, bleek uit de uitwisselingen dat er een gemeenschappelijke behoefte bestaat aan duidelijkere regels, sterkere coördinatie en innovatieve instrumenten om de ruimtelijke ontwikkeling af te stemmen op de milieuambities van Europa.